Tej kufinjve tė stinės dhe Nė sytė e tu
-- nga Engjėll KOLIQI, Garlate (LC), 2 korrik 2008
Me porosinė e trashėguar nga gjyshėrit kam mbajtur gjithmonė hapin me kohėn. "Koha ime nuk guxon tė kohosh pa mua" thoshte Babėgjyshi. "Koha jonė nuk guxon tė kohosh pa ne" thoshte Babėloku. Le tė mbahen kėto porosi, si moto e rend jete gjeneratė mbas gjenerate nė tė gjithė shekujt, deri nė amshim - na thanė gjyshėrit, edhe nė ēastet e fundit tė
pranisė sė tyre fizike nė kėtė botė.
Pėr kėtė e kam dėshmitar edhe mė tė madhin poet Azem Shkrelin, i cili shumė herėt iku nga kjo botė, pėr t'iu bashkuar korit tė gjyshėrve, me kėto porosi jetike, nė botėn e amshuar. Edhe Azemi ynė, kudo dhe kurdo qė mundej, si me kushtrim bėrtiste: "Koha ime nuk guxon tė kalosh pa mua"! Ishim bashkė, njėherė moti, nė Tempullin e Shkollės sė Parė Shqipe tė Kosovės nė Stubllėn Time Krenare, kur i Madhi Azem Shkreli ia tėrhiqte vėrejtjen kohės sonė, qė tė mos kohojė pa ne, respektivisht kohės sė Tij, qė tė mos kohojė pa te. Mbas britmės sė Tij kushtrim, si me shaka e pyeta:
- Baca Azem, po nėse ne plakemi e s'e mbajmė dot hapin dhe koha jonė na parakalon e ikėn, ē'duhet tė bėjmė?
Siē reagonte pothuajse gjithmonė, kryepoeti kosovar, buzagaz, m'u pėrgjigj:
"Jo biri im, pleqėria nuk na pengon dot ta mbajmė hapin me kohėn. Ritmi i kohės sonė ėshtė konform ritmit tė jetės dhe respekton gjithmonė edhe moshėn, edhe fuqinė intelektuale, edhe rrethanat qė na imponohen. Ne duhet ta mbajmė hapin konform rrethanave dhe dukurive qė na imponohen e tė mos e lejojmė kohėn tonė tė ikėn pa ne, respektivisht tė mos e lejojmė kohėn tonė
tė kohojė pa ne. Nėse koha, me rrethanat historike e jetėsore na imponon ne edhe nė pleqėri duhet pėrshpejtuar hapat, sepse kohimi i kohės sonė pa ne, respektivisht ikja e kohės sonė pa ne, do tė ishte fundi ynė dhe fshirja e historisė sonė nga kjo botė interesesh, qė ndėrron nėpėr minuta, e madje edhe nėpėr sekonda. Pra biri im, sidoqoftė dhe kudo qofshim ne nė tė
gjitha stinėt hapin dhe ritmin e jetės duhet t'ia pėrshtatsim kohės dhe dinamizmit tė rrethanave jetėsore, nėpėr periudhat historike qė na pėrcjellin. Nuk guxojmė tė kufizohemi brenda stinėve, respektivisht brenda moshave. Si i riu, si plaku duhet mbajtur hapin nė dinamizmin e ngjarjeve dhe tė rrethanave tė kohės. Si nė pranverė e verė, poashtu edhe nė vjeshtė e
nė dimėr, ne duhet mbajtur hapin konform marshimit tė kohės sonė nė histori dhe duhet luajtur mirė e pastėr nė vallen e rrethanave dhe tė dukurive jetėsore, qė na imponohen dhe na pėrcjellin nė histori, gjatė gjithė jetės".
I bindur se nė njė masė tė madhe e kuptova porosinė e Bacės Azem, qė nė tė vėrtetė ėshtė edhe porosia e gjyshėrve tanė, qė atėherė fillova tė jem shumė i kujdesshėm nė mbajtjen e hapit me kohėn tonė dhe tė ritmit tė valles, konform rrethanave e dukurive nė periudha tė ndryshme tė historisė sonė.
Me gjuhėn e gjyshėrve dhe me zėrin e thekshėm, si tė Bacė Azemit, ēdo ditė bėrtas e thėrras: - Koha ime nuk guxoin tė kohosh pa mua, respektivisht koha jonė nuk guxon tė kohosh pa ne! E mbaj edhe vetė hapin. Duke nderuar kėtė porosi tė gjyshėrve, i thėrras tė gjithė arbėrorėt dhe mbarė farėn njerėzore, qė tė mos e lejojnė ikjen e kohės kot dhe qė tė jenė gjithmonė nė
funksion tė jetės, me tė gjtha vlerat njerėzore, pa u shmangur kurrė nga normat e dashurisė. I thėrras tė gjithė, tė jenė tė pranishėm dhe funksionalė nė vallen e dashurisė, qė me fuqi mrekullie do e ndėrrojė kėtė botė. Le tė jemi tė gjithė nė valle, tė gjithė nė lėvizje, tė gjithė nė funksion tė detyrės historike tė ndėrrimit tė botės me dashuri, pa dallime nė moshė, nė farė, nė racė, as nė kohė. Nuk do njohim kurrėfarė kufinjsh as kufizimesh, nė kohė as nė stinė. Fėmijė e tė rinj, moshatarė tė pjekur e pleq tė gjithė tok femra e mėshkuj, ta mbajmė hapin nė marshim me kohėn tonė dhe ritmin e dashurisė, nė vallen e mrekullueshme qė do ta ndėrrojė kėtė botė. Kurrė, akush nuk mund tė na ndalojė as tė na disorientojė nė udhėtimin tonė historik, madje as udhėkryqeve t'intereseve. Interesi ynė ėshtė i pėrbashkėt dhe tashpėrtash njė i vetėm: interesi i dashurisė sė mirėfilltė njerėzore. Le ta mbajmė dhe ta realizojmė bashkėrisht, sepse tjetėr rrugėdalje nuk kemi, pėr t'i parė tė kurorėzuara sukseset tona jetėsore. Kėshtu e kemi tė garantuar: jemi ne drejtues nė fronin mbretėror univerzal, zbatues tė kushtetutės sė dashurisė, nė tė gjitha stinėt dhe nė tė gjitha botėrat nė mbarė gjithėsinė pa kufizime. Gėzuar!
Letėr mbretėreshės sė shekullit tė dashurisė
Nė sytė e tu
-- nga Engjėll KOLIQI, Garlate (LC), 4 korrik 2008
Rrėfimi im pėr Ty fillon qė nga ėndėrrbardha e mrekullueshme, o mbretėresha ime e shekullit tė dashurisė. N'atė tė bekuarėn ėndėrr mė erdhėn shenjtėrit dhe ēeta engjėjsh, nė valle festive. Qė tė gjithė, njėzėri, mė thanė: - Po deshte ta shohėsh realitetin e botės sė re, tė bazuar nė kushtetutėn e mrekullisė, gjeje mbretėreshėn e shekullit tė dashurisė dhe shikoje nė sy! Pa ditur mirė se ku jam, menjėjherė ia caktova vetėvetes detyrat e reja, konform rrethanave qė kėndshėm m'i diktoi ėndėrrbardha ime e mrekullisė. Detyra e parė ishte qė ta gjej mbretėreshėn e shekullit tė dashurisė, dhe pa humbur kohė tė gjeta o velenxa ime e bekuar. Detyrat tjera sheshoheshin njėra mbas tjetrės dhe qė tė gjitha mė dilnin me vulėn e garancisė sė
sukseseve, nga kthjelltėsia e dashurisė, nga sytė e tu magjikė, qė me fuqinė e mrekullisė tashmė janė edhe sytė e dashurisė sime, o mbretėresha e shekullit tim. Kėso mrekullishė mund tė ndodhin vetėm nė regjime tė mirėfillta dashurie.
Me kėtė letėr, o mbretėresha ime e bekuar, sė pari tė shkojmė larg-larg, nė antikė, sepse qė atėherė profetėt kishin paralajmėruar shekullin tonė tė mrekullive. Qė atėherė ishin paralajmėruar sytė magjikė tė mbretėreshės, qė do e drejtojė kėtė shekull me mrekulli dashurie. Qė atėherė ishte paralajmėruar froni ynė mbretėror. Qė atėherė ishte paralajmėruar privilegji, qė mua mė ka vendosur nė fron pėrkrah teje, o mbretėresha ime e bekuar.
Duke u nisur nga pikat e paralajmėruara nga profetėt, fillova t'i dalloj njė nga njė dukuritė dhe proceset e mrekullueshme, pikėrisht nė syte e tu, o mbretėresha ime e shekullit tė dashurisė.
Fillova me tė parėn dhe me tė vėrtetė u binda. "Duaje tė afėrmin si vetėveten" shkruante nė dritat e syve tė tu tė mrekullueshėm. Diēka mė preku thellė nė shpirt dhe fillova tė meditoj. Tashmė e kam tė qartė duhet dashur tė afėrmin e farefisit, tė afėrmin lokal tė bashkėjetesės, si edhe bashkėpunėtorin e veprimtarive profesionale dhe pėrgjithėsisht jetėsore.
Tashmė e kam kėtė bindje, qė mė ėshtė forcuar nga sytė e tu, o mbretėresha ime vetėm me dashuri ndaj tė afėrmit i pėrmbushim intereset e pėrbashkėta, qė pikėsėpari na dhurojnė rehatinė shpirtėrore dhe shprehinė e punės sė frytshme, nė shėrbim tė njerėzimit.
Pastaj, nė sytė e tu tė kėndshėm, nga thellėsia e kthjelltėsisė, si e qiellit veror, mė doli porosia tjetėr: "Garanci e sukseseve jetėsore, gjithmonė ėshtė respektimi reciprok nė mes palėve dhe nė mes njerėzve". Menjėherė m'u kujtuan shumė raste, kur njerėz tė caktuar mendojnė se vetėm ata janė tė vlefshėm dhe kur nga mendime tė gabuara tashmė janė thelluar edhe nė bindjen e gabuar, me tė cilėn shpallen tė pazėvendėsueshėm, duke kėrkuar qė tė gjitha intereset tė adresohen drejt tyre. Me kėtė porosi, o mbretėresha ime, e kam tė qartė se duhet bashkėpunuar me tė gjithė dhe duhet respektuar tė gjithė edhe ata mė tė vegjlit. Natyrisht, bashkėpunimi dhe respekti duhet tė jenė edhe nė anėn tjetėr, sepse vetėm me reciprocitet i kemi sukseset tė garantuara.
Diē thellė nė zemėr mė lėvizi fuqishėm, kur nė sytė e tu, mes vezullimave, mė doli vendimi historik: "Me bekim mrekullie tė marshojmė bashkė, derisa ta ndėrrojmė botėn me dashuri". Dhe, pikėrisht nė ato ēaste mbretėresha ime ne filluam marshimin e pėrbashkėt, pėr ta ndėrruar kėtė botė me mrekulli, pėr t'ia dhuruar nė ēdo pėllėmbė frymėzimin e dashurisė tė vlefshėm pėr ēdo qenie njerėzore. Marshimi ynė, me fuqi mrekullie, nuk do tė pushojė kurrė, o mbretėresha ime.
Mbretėresha ime e dashur, duke falėnderuar Zotin pėr tė gjitha kėto privilegje qė na i ka dhuruar, do e thėrras njerėzinė mbarė, qė tė lexojnė nė sytė e tu tė mrekullueshėm porositė dhe detyrat historike, pėr tė drejtuar dhe lulėzuar bashkė shekullin e dashurisė. Do i thėrras tė gjithė qė menjėherė t'i marrin detyrat dhe pėrgjegjėsitė, sepse ato bashkė me
sukseset, na takojnė tė gjithėve dha janė tė pandashme e tė patjetėrsueshme. Me porosinė historike qė del nga kthjelltėsia e syve tė tu tė mrekullueshėm, o mbretėresha e shekullit tim tė dashurisė, do i thėrras tė gjitha qeniet njerėzore, qė tė jenė pjesėtarė tė barabartė nė tė gjitha aktet e dashurisė dhe tė tė gjitha sukseseve tona, nė shėrbim tė njerėzisė. Do i thėrras tė gjithė, qė tė pėrgatiten dhe ta nisim bashkėrisht vallen e madhe festive. Do i thėrras tė gjitha qeniet njerėzore, qė secila e secili ta shohin e ta lexojnė nė sytė e tu tė mrekullueshėm, porosinė historike tė ndėrrimit dhe tė drejtimit tė botės me dashuri. Para tė gjithėve, kėtu nė kėtė fron tonin tė mrekullueshėm, o mbretėresha ime, do e shpall hapjen e shekullit tė dashurisė, qė nė histori po hyn si shekull i pambaruar, pėr tė mbetur i tillė deri nė amshim. Do e shpall vendimin historik tė fillimit tė mbarė e tė pambaruar, qė doli vezullueshėm nga sytė e tu tė mrekullueshėm, o mbretėresha ime. Do i thėrras tė gjithė dhe do e ngrehim bashkė dollinė e festės historike, tė fillimit tė shekullit tonė tė dashurisė, qė po hyn nė histori me mrekulli tė garantuara. Do i thėrras tė gjithė, qė paraprakisht tė fillojmė bashkė vallen festive, sepse nė sytė e tu po lexoj garancitė pėr suksese tė plota, o mbretėresha ime e mrekullive. Eja edhe ti, me vezullimat e kurorės mbretėrore e mbushe me rreze tė kėndshme vallen festive, qė do e pėrshkojė historinė tonė, qė sot e deri nė amshim. Gėzuar!
|